بررسی روانشناسی دین

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

توجه : این فایل به صورت فایل ورد (Word) ارائه میگردد و قابل تغییر می باشد


بررسی روانشناسی دین دارای 210 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد بررسی روانشناسی دین کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

این پروژه توسط مرکز مرکز پروژه های دانشجویی آماده و تنظیم شده است

فهرست مطالب
فصل اول
رابطه روانشناسی و دین ………………………………………………………… 11
تعریف دین ……………………………………………………………………… 15
بررسی تئوریهای روانشناسانه دین …………………………………………… 21
ـ تئوری تحولی پیاژه ………………………………………………………… 22
ـ تئوری اریكسون ……………………………………………………………. 25
ـ آلپورت ……………………………………………………………………… 27
ـ یونگ ………………………………………………………………………… 30
ـ هیوم ………………………………………………………………………….. 35
ـ فروید ………………………………………………………………………… 42
علل گرایش به دین ……………………………………………………… 47
پیامدهای گرایش به دین ………………………………………………… 50
ـ جیمز…………………………………………………………………………… 51


تجربه‌ دینی ……………………………………………………………………… 59
تعارض علم و دین ……………………………………………………………… 60
كثرت‌گرایی دینی ……………………………………………………………… 68
فصل دوم
تعریف تجربه دینی ……………………………………………………………… 76
پیشینه تاریخی تجربه دینی …………………………………………………… 79
اقسام تجربه دینی ……………………………………………………………… 83
دیدگاههای مختلف در مورد انواع تجربه‌های دینی ………………………… 86
ـ تجربه دینی نوعی احساس است ………………………………………… 86
ـ تجربه‌ دینی نوعی تجربه مبتنی بر ادراك حسی است ………………… 95
ـ تجربه دینی ارائه نوعی تبیین مافوق طبیعی است ……………………… 98
نمونه‌های تجربه دینی ………………………………………………………… 104
آیا تجربه‌های دینی هسته مشتركی دارند …………………………………… 118
تجربه‌های عرفانی ……………………………………………………………… 120
ـ آیا تجارب عرفانی معرفت‌زا است ……………………………………… 131


آیا تجربه‌ دینی می‌تواند اعتقاد دینی را توجیه كند ………………………… 135
فصل سوم
نگاهی نقادانه به موضوع ……………………………………………………… 149
ـ تقدم شرك بر یكتا پرستی………………………………………………… 164
ـ موهوم پنداری باورهای دینی …………………………………………… 165
ـ گناه نخستین………………………………………………………………… 166
ـ خدای پدرگونه …………………………………………………………… 167
ـ مفهوم جنسیت …………………………………………………………… 168
ـ تعمیم ناروا ………………………………………………………………… 170
فهرست منابع و مآخذ (فارسی) …………………………………………… 180
فهرست منابع و مآخذ (انگلیسی) ………………………………………… 184
چكیده انگلیسی………………………………………………………………… 185



چكیده

روان‌شناسی دین ، بررسی مسئله دین است از جنبه درونی و فردیِ آن . این گستره سعی می كند با تحلیل روانی انسان ( از طریق روان‌شناسی ) ، ریشه پیدایش دین و همین‌طور پیامدهای این گرایش را مورد مطالعه قرار دهد. در این باب ، نظریه های موافق و مخالف بسیاری ارائه شده است .
علل و انگیزه های بروز دیدگاه روان‌شناسانه دین ، سیر تاریخی آن ، تئوری‌ها و نظریه های قابل توجه در این زمینه ، همچنین پیامدهای تبیین شخصی و روانی دین كه از مهم‌ترین آنها می توان به پلورالیسم دینی اشاره كرد ، درفصل اول این رساله مورد مداقه قرار گرفته است .
از مهم‌ترین و محوری ترین مسائل مورد بحث در روان‌شناسی دین ، می‌توان از بحث ‘تجربه دینی’ نام برد كه به عنوان گوهر و اساس این دیدگاه ،‌ مورد توجه و دقت نظر متفكرین ،‌ متألهان و همچنین روان‌شناسان قرار گرفته است . یكی از مهم‌ترین فرضیه های مورد بررسی در این مبحث ، معرفت ‌زایی تجربیات دینی است و اینكه آیا تجربه دینی می‌تواند از لحاظ معرفت‌شناسی ، عینیت داشته باشند ؟
بیان نظریات مختلف در مورد این مسئله ، كه در فصل دوم به آنها اشاره شده ، تا حدودی اظهار نظر در مورد آن را آسان می‌نماید .
نقد و بررسی موضوع نیز ، همراه با بیان نظرات متفكرین معاصر و نتیجه گیری كلی از بحث ، اجمالاً‌ در فصل پایانی رساله آمده است .
ما حصل بحث :
ـ روان‌شناسی دین ، نگاهی درونی ، روانی و فردی به دین است ، بدون در نظر گرفتن جنبه های اجتماعی ، فرهنگی و … آن .
ـ تبیین شخصی و درونی دین ، از بسیاری از تعارضات میان عقاید دینی و سایر ابعاد زندگی جلوگیری كرده و خواه و ناخواه ،‌ اصطكاك همیشگی میان دین و علم را
از بین می‌ برد.
ـ از طریق ارجاع تجربیات شخصی و فردی به پیش فرض‌های دینی و زمینه های مذهبی افراد ، تجربیات دینی قابل تعریف بوده و به عنوان مهم‌ترین عامل تحویل دین به روان‌شناسی ، مورد بررسی و دقت نظر قرار می گیرد .
ـ تجربیات دینی از لحاظ معرفت شناسی می توانند عینیت داشته باشند و اعتقادآور باشند ( اما فقط برای صاحب تجربه و نه ناظران ، بلكه برای ناظران خارجی ، تنها جنبه آشنایی دارد )
ـ از بارزترین نتایج تبیین و تفسیر درونی و فردی دین ، اعتقاد به پلورالیسم دینی
( كثرت گرایی دینی ) است كه امروزه با گسترش این روند در جوامع غربی ، حقانیت مكاتب توحیدی و اعتقاد به صراط مستقیمی واحد ، به زیر سؤال رفته و تا حدودی تضعیف شده است .
ـ دین از طریق تجربه درونی و شخصی قابل ادراك است ، و این ادراك بر اساس فطرت كمال‌جوی انسان و طبیعت وی استوار است .
ـ تجربیات دینی در صورت عینیت یافتن ، می تواند معرفت زایی كرده و اعتقادات دینی را توجیه نمایند؛ اما این مسئله در مورد شخص تجربه كننده صادق می باشد و برای شخص ناظر هیچ الزام و ضرورتی ، برای اعتقاد از طریق تجربه دینی وجود ندارد.

مقدمه
مسئله دین و دینداری در طول تاریخ زندگی بشر همواره به عنوان مسأله‌ای قابل بحث و مورد توجه ، مطرح بوده و علی رغم اینكه نقش غیر قابل انكار و بسزایی در زندگی بشر داشته و دارد ولی بحث و مجادله بر سر این موضوع كه آیا اصلاً دین در زندگی نقشی را ایفا می‌كند و یا مقوله‌ای جدا و مستقل از سایر جنبه‌های زندگی می‌باشد ؛ همیشه نقل مجالس علما و صاحب نظران و موضوع همیشگی مجادلات فلسفی و كلامی بوده است . تاریخ نشان می‌دهد دینداری و اعتقاد به موجودی ماورائی از آغاز تاریخ زندگی انسان ، ذهن او را به خود مشغول كرده به طوری كه انسان ، بدون خدا و بدون اعتقاد به موجودی ماورائی و دارای قدرت برتر ، وجود نداشته است لكن كیفیت بروز این اعتقاد و نمادهایش در هر زمان برحسب نوع تفكر و روش زندگی و فرهنگ و آداب مردمان آن دوران تفاوت داشته است .
دینداری امری فطری و درونی بوده و هست اما بروز و ظهور آن نیازمند زمینه و بستر مناسبی است كه این زمینه و شرایط برای افراد مختلف متفاوت خواهد بود .
در دوران پس از قرون وسطی غرب و به طور اخص مسیحیت ، با تعارض آشكار و وسیع میان عقاید (كه به نحو شدیدی تحریف آمیز و خرافی شده و عملاً پایبندی به آن مانع پیشرفت علمی و فرهنگی جامعه انسانی می‌شد) و علم و تكنولوژی (كه دوران فترت و ركود را پشت سر گذاشته و به طور فزاینده‌ای رو به پیشرفت و ترقی نهاده بود)
مواجه شد . به طوری كه متدینین كه خود را مدافع احكام دینی می‌دانستند ، علم و تمدن را نوعی كفر و بی‌دینی به شمار آورده و علما و دانشمندان نیز در معرض اتهامات كفر آمیز قرار داشته و پایبندی به اصول اعتقادی و مبانی عقیدتی مسیحیت را مانع تحقیق و پیشرفت فكری خود و جامعه می‌دانستند .
لذا فیلسوفان و دانشمندان علم كلام بر آن شدند تا با تفسیر و تعبیری تازه و نو از دین آن را از صحنه اجتماعی زندگی بشر رانده و به حیطه شخصی و فردی اشخاص ارجاع دهند و از این طریق تعارض و تضاد میان علم با نمودهای مذهبی را از میان بردارند . از اواخر قرن هیجدهم میلادی زمزمه‌های این جدایی و این برداشت تازه از دین ، از طریق توجه به جنبه روانی و درونی دین توسط روانشناسان شنیده شد .
“ هر چند كاربرد واژه روان‌شناسی دین به عنوان حوزه‌های خاص پژوهش علمی ابتدا در اروپای قرن نوزدهم ظاهر شد ، پدیده‌هایی كه این دو واژه به آنها اشاره دارد یعنی مصداق آنها و محتوای آنها به قدمت انسان است و تأمل در باب آنها به طلیعه تاریخ مدون بشر باز‌می‌گردد .”
این گستره در اثر مفهوم سازی‌های منفی پیشگامان روان‌شناسی در خصوص دین ، همچنین عكس‌العمل منفی نهادهای دینی مدتی در حاشیه قرار گرفت ؛ اما با تلاش روان‌شناسان و متألهان در قرن حاضر روان‌شناسی دین مجدداً از حاشیه وارد صحنه شده و در دنیای فرامدرنیسم امروز به عنوان ابزاری در جهت تجربه‌نگری دیالكتیك مابین دیدگاه های مختلف در خصوص دین ، به حركت و تحول خود ادامه می‌دهد .
این گستره به دلیل جایگاه ممتاز دین در سازمان روان‌شناختی انسان و همچنین هدف كلی علم روان‌شناسی كه همانا مطالعه رفتار انسانی است ، به عنوان یكی از شاخه‌های روان‌شناسی مورد توجه می‌باشد .
از طرف دیگر ، دین پژوهان و متألهان عصر جدید كه بیشتر تابع عینی نگری و پوزیتیویسم می‌باشند ، به دلیل اینكه پدیدارشناسانه از دین سخن گفته‌اند ، خود را از تأملات روان‌شناسانه بی‌نیاز ندیده‌اند .
روان‌شناسی دین علاوه بر اینكه در مجموعه علوم روان‌شناختی نمود می‌یابد ، دیگر دانش های مربوط با دین پژوهی را نیز در این زمینه بهره‌مند می‌سازد . “ برای مثال تبیین مفاهیم اساسی تفكر دینی در كلام جدید … كه با بهره‌گیری از یافته‌های روان‌شناسی دین قادر به ترسیم تجربی نقش دینداری در زندگی است ؛ و یا در خصوص احیاء اندیشه دینی متكلم با تكیه بر یافته‌های روان‌شناسی دین در جهت‌گیریهای دینداری ، دیندارهای اصیل را از دیندارهای محرّف متمایز می‌سازد و امكان بازنگری در آموزش‌های دینی را در سایه یافته‌های روان‌شناسی فراهم می‌كند .
همان‌گونه كه روان‌شناسان مخالف دین نیز در نقد تجربی فرضیات خود در خصوص دین به گستره روان‌شناسی دین روی می‌آورند ؛ در واقع روان‌شناسی به عنوان ابزاری در جهت تأیید و درك ایمان دینی ، و یا چالشی برضد آن ، در پوشش روان‌شناسی دین بكار می‌رود . این گستره علاوه بر این می‌تواند مبنا و ملاك گفتگوی میان ادیان در سطحی تجربی گردد . تحقیقات این گستره كه با ابزارها و روش‌های گوناگون در جوامع با ادیان متعدد صورت می‌گیرد ، شناخت تحقیقی ادیان را امكان پذیر می‌سازد . در واقع تحقیقات روان‌شناسی دین گرایش‌ها و پیامدهای مشترك و متمایز دینداری در نمونه‌های مورد بررسی برمبنای ادیان مختلف را آشكار میسازد و فرایند گفتگوی میان ادیان را تسهیل می‌كند ، و بر همین اساس می‌تواند یكی از مبانی و محورهای گفتمان بین ادیان گردد . استفاده از روان‌شناسی دین در این زمینه دامنه گفتگوی میان ادیان را از سطح نظری به سطح تجربی می‌كشاند .”
اینكه چرا برخی از افراد عمیقاً دیندارند در حالی‌كه برخی دیگر هیچ‌گاه به دین توجهی نمی‌كنند ؟
چرا برخی مسلمان ، زرتشتی ، بودایی هستند و برخی دیگر یهودی ، مسیحی و …؟
ایمان دینی چگونه ظاهر می‌شود و به چه ترتیبی در طول زندگی تحول پیدا می‌كند ؟
چرا برخی دینداران تجربه‌های دینی عمیقی دارند ، در حالی‌كه برخی دیگر از این تجارب بی‌بهره‌اند ؟
چرا دینداری گروهی به سلامت هیجانی و رفتاری می‌انجامد و دینداری گروهی دیگر به اختلالات متعدد روان‌شناختی ؟
و …
از جمله سؤالاتی هستند كه در گستره روان‌شناسی دین مورد توجه قرار می‌گیرند و علت انتخاب چنین موضوعی برای تحقیق و ارائه رساله پایان دوره ، توجهی بود كه همیشه به امثال این مسائل داشته و دارم .
تعارض و تضادی كه در طول تاریخ میان دین و نمودهای دینی با علم و دانش رو به پیشرفت بشری مشهود بوده و هست ، همیشه این سؤال را در ذهنم تداعی می‌كرده است كه مگر دین و دینداری ، داعیه تكامل و یاری انسان و رشد و شكوفایی معنوی او را ندارد ، پس چرا هر جا سخن از رشد و پیشرفت علمی و ارتقای تمدن و دانش بشری است ، دین را به عنوان مانعی در جهت رسیدن به این هدف معرفی كرده و عملاً آن را از صحنه زندگی پس زده و به گوشه عزلت كشانده‌اند ؟
البته این روند در میان جوامع غربی و مسیحی به وضوح دیده می‌شود چرا كه قوانین كلیسا و مضامین كتاب مقدس ، گاهی چنان بی‌اساس و نامعقول‌اند كه در توجیه آن برای عقل قلمرویی جدا منظور می‌كنند و راه عقل را از راه ایمان جدا می‌دانند . “ همین است كه تاریخ تمدن اروپا را در هزار و پانصد سال اخیر به دو عصر متفاوت ،‌ ایمان و علم تقسیم كرده‌ است و این دو را در مقابل یكدیگر قرار داده است در حالی كه تاریخ تمدن اسلامی ، به عصر شكوفایی كه عصر علم و ایمان است و عصر انحطاط كه علم و ایمان توأماً‌ انحطاط یافته‌اند ، تقسیم می‌شود .
در اسلام عقل از بیشترین ارزش برخوردار است . تمام اعتقادات اسلامی متكی به عقل است . قرآن انسانها را به تعقل و تفكر فراخوانده است . در مجامع روایی ما اولین كتاب ، كتاب عقل است . موسی بن جعفر (ع) تعبیری فوق‌العاده زیبا دارند ، می‌فرمایند :
خداوند دو حجت در میان مردم دارد : حجت درونی كه عقل انسان است و حجت بیرونی كه انبیاء هستند .
درباره تفكر و اندیشه نیز كتاب و سنت همواره توصیه و ترغیب نموده است …
قرآن قصه آدم و حوا را بسیار زیبا مطرح می‌كند . خداوند همه‌ اسماء را به آدم آموخت و آنگاه كه آدم معرفت و آگاهی یافت ، شایسته سجود فرشتگان شد … شیطان وسوسه‌گر همواره برضد عقل و مطابق هوای نفس وسوسه می‌كند و آنچه در وجود انسان مظهر شیطان است ، نفس اماره است نه عقل آدمی .”
نظر به منشأ این رشته ، كل این روند از محصولات آكادمیك غربی است . البته این رشته مدام فرهنگ‌های آسیایی را چنان‌كه باید و شاید به حساب آورده و به بررسی گرفته
است . ولی در این صورت هم این رشته یك روش تحلیلی است كه برای سنت‌های غیر غربی بیگانه بوده و حداكثر اینكه می‌تواند به عنوان یك ساختار اكتشافی برای بازخوانی و بازبینی آنها اطلاق گردد . در واقع كوشش‌های دستگاه‌مندانه برای ایجاد روان‌شناسی‌های دین كه بر مدل‌های غیر غربی فلسفه ، دین و طب استوار باشد وجود خارجی ندارد .
یكی از جریان‌های روش‌مندانه در این باب ، ارائه تجربه دینی به عنوان گوهر و اساس دین می‌باشد ، كه بررسی آن امروزه به محوری‌ترین موضوع مورد بررسی در روان‌شناسی دین تبدیل شده است .
“ در زمانی كه اعتقاد به آفریدگار متعالی و تعالیم متافیزیك ، از سوی بسیاری مردود شناخته شده است ، شیوه‌های تفسیر كه بوسیله همان اعتقادات به‌وجود آمده است در الگوهای فرهنگی اندیشه ، عمل و احساس بطور جدی تثبیت شده و حفظ می‌شوند .
زمانی اعتقاد به خدا به عنوان آفریدگار ، برای چنین عواطف و اعمالی زمینه توجیه كننده‌ای بود . حال جهت توجیه عكس شده است ، با تجارب و عواطف در صدد دفاع از عقایدند . درك بی‌نهایت ، احساس وابستگی مطلق ، عمل پرستش و قواعد حاكم بر كاربرد واژه خدا ، به همه اینها توسل پیدا می‌كنند تا گزاره‌های دینی را توجیه كنند ، گزاره‌هایی كه اگر نباشند ، این درك ، احساس ، عمل و قواعد قابل فهم نیست .”
بنابراین بحث روان‌شناسی دین در عین حالی‌كه نگاهی تازه و زیبا از دریچه‌ای نو به دین داشته و در بسیاری از موارد موفق به حل معضل عدم توافق و توازی علم و دین شده است اما باید به این نكته نیز اذعان داشته باشیم كه فرهنگ غنی اسلام ، بی‌نیاز از تمام
تحویلی نگری‌های موجود در علوم مختلف دینی بوده و القائات و توجیهات فلسفه غرب در راستای به گوشه كشاندن دین و محدود كردن آن به قلمرو شخصی و فردی انسان‌ها را كه از نتایج اولیه آن می‌توان به بحث‌های داغ محافل امروزی چون پلورالیسم دینی ، سكولاریسم ، پوزیتیویسم جدید ، پست مدرنیسم و … می‌باشد ، به راحتی پاسخ‌گو بوده و در این زمینه تنها نیاز به مفسرین و تحلیل‌گران توانمند علوم دینی دارد . از طرف دیگر می‌دانیم كه هر چه یك پدیده برای فرد مهم‌تر باشد ، احتمال درونی سازی ، شخصی سازی و تعیین مرز كردن خودی و ناخودی در خصوص آن پدیده بیشتر می‌شود . تاریخ تحول بشر گواهی داده‌ است كه دین از چنین خاصیتی برخوردار است . دین ، هم در سطح فردی و هم در سطح فرهنگی تفسیرهای بی‌شماری را برمی‌انگیزد كه به زمان و مكان خاص آن وابسته است . دین جنبه‌ مهمی از واقعیت‌های تاریخی ، فرهنگی ، اجتماعی و روان‌شناختی‌ای است كه انسان در زندگی روزمره خود با آنها روبرو می‌شود .
چنین پدیده‌ای با توجه به شرایط كنونی جامعه ما اهمیتی دوچندان دارد و همین امر ضرورت توجه و گسترش مطالعات روان‌شناختی در خصوص دین ، به عنوان یكی از اضلاع مهم دین‌پژوهی را مورد تأكید قرار می‌دهد . اما واقعیت این است كه در خصوص انگیزه‌ها ، شناخت‌ها ، و تجارب دینی در فرهنگ ما تا به حال پژوهشی نظام دار و با پشتوانه‌های نظری محكم صورت نگرفته است .
در حالی‌كه امروزه در اكثر جوامع ، روان‌شناسی دین به طرز فراگیری در حال پیشرفت است ، اما این گستره در ایران از موضوع چند پایان‌نامه ، آن‌هم در رشته‌های روان‌شناسی و به صورتی جسته و گریخته ، فراتر نرفته است .
همین امر موجب شده است كسانی كه حول محور موضوعات دینی و فلسفی ـ كلامی به بررسی و تحقیق در ‘ روانشناسی دین ’ می‌پردازند (كه البته بنده نیز از این قافله مستثنی نیستم) با محدودیت شدید منابع و كتب مرجع روبرو می‌باشند .
گذشته از اینكه برای دستیابی به تحلیل و بررسی درست موضوع ، نیاز به مطالعه و كنكاش در مباحث روان‌شناسی وجود دارد كه این مقوله برای دانشجویان و فارغ‌التحصیلان رشته‌های الهیاتی و دینی ، به دلیل جدا بودن این دو حوزه در رشته‌‌های دانشگاهی از یكدیگر ، مشكلات خاص خود را به همراه دارد .
لذا ، ضمن پوزش از صاحب‌نظران ، متألهان و روان‌شناسان محترم ، از ایشان تقاضا دارم ماحصل تلاش اینجانب را با دیده اغماض نگریسته و كم و كاستی‌های فراوان آنرا بر این حقیر ببخشایند .
همچنین در این راستا ، جسورانه از سازمان‌ها و نهادهای مختلف پژوهشی می‌خواهم موضوعات روان‌شناسی دین را یكی از محورهای پژوهشی خود سازند ، و نظام آموزش عالی در رشته‌های روان‌شناسی و الهیات نیز برنامه‌ریزی برای درس روان‌شناسی دین را در اولویت قرار دهند .

فهرست منابع و مآخذ(فارسی) :
1- استور ، آنتونی . فروید . ترجمه حسن مرندی . انتشارات طرح نو . 1375
2- الیاده ، میرچا . فرهنگ و دین (برگزیده مقالات دائره المعارف دین ) . ترجمه بهاءالدین خرمشاهی . تهران طرح نو . 1374
3ـ الیاده ، میرچا . دین پژوهی . ترجمه بهاءالدین خرمشاهی . پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی . 1375 .
4ـ استیس ، والتر . عرفان و فلسفه . ترجمه بهاءالدین خرمشاهی . تهران سروش . 1367
5ـ باربور ، ایان . علم و دین . ترجمه بهاءالدین خرمشاهی . مركز نشر دانشگاهی . چاپ سوم . 1379 .
6ـ پاپكین ، ریچارد/ استرول ، آوروم . كلیات فلسفه. ترجمه دكتر سید جلال‌الدین مجتبوی . انتشارات حكمت . چاپ سوم . 1402 قمری .
7ـ پترسون ، مایكل . عقل و اعتقاد دینی . ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی . انتشارات طرح نو . 1379 .
8ـ پراودفوت ، وین . تجربه دینی . ترجمه عباس یزدانی . قم: مؤسسه فرهنگی طه . 1377 .
9ـ جعفری ،‌محمدتقی. فلسفه دین. ترجمه بهراد راد. انتشارات الهدی. 1372 .
10ـ مك دونالد، فردریك .ج . روان‌شناسی تربیتی . ترجمه زهره سرمد . دانشگاه تهران . 1355 .
11ـ جیمز، ویلیام. دین و روان. ترجمه مهدی قائنی . قم: انتشارت دارالفكر. چاپ دوم .1367 .
12ـ دوآن ، شولتس . روان‌شناسی كمال ، الگوهای شخصیت سالم . ترجمه گیتی خوشدل . نشر نو . 1362 .
13 ـ سروش ، عبدالكریم . ایدئولوژی شیطانی (دگماتیسم نقابدار) . موسسه صراط . تهران . 1374 .
14- فروغی، محمدعلی . سیر حكمت در اروپا . انتشارات زوّار . 1317
15ـ فروم، اریك. روان‌كاوی و دین . ترجمه آرسن نظریان. انتشارات پویش. 1363 .
16- فروم، اریك . رسالت زیگموند فروید . ترجمه فرید جواهركلام . تهران . 1358 .
17ـ فروید، زیگموند. آینده یك پندار . ترجمه هاشم رضی. تهران . 1339 .
18ـ فروید، زیگموند. توتم و تابو. ترجمه خنجی. تهران، كتابخانه طهوری
19- قراملكی، احد فرامرز . موضوع علم و دین در خلقت انسان . تهران . آرایه . 1373 .
20ـ گنون، رنه. سیطره كمیت و علایم آخر زمان. ترجمه دكتر علیمحمد كاردان. مركز نشر دانشگاهی .چاپ دوم. 1365 .
21ـ لگنهاوزن، محمد. اسلام و كثرت گرایی دینی.ترجمه نرجس جواندل. قم: مؤسسه فرهنگی طه. 1379 .
22- مجتهد شبستری ، محمد . هرمنوتیك با كتاب و سنت . طرح نو . تهران . 1375 .
23ـ مورنو، آنتونیو. یونگ، خدایان و انسان مدرن. ترجمه داریوش مهرجویی. مركز نشر دانشگاهی. 1376 .
24ـ مطهری، مرتضی. انسان كامل. انتشارات صدرا . چاپ سیزدهم. 1374 .
25ـ مطهری، مرتضی. مسئله شناخت .انتشارات صدرا. 1376 .
26ـ مطهری، مرتضی. مجموعه آثار. انتشارات صدرا. 1378 .
27ـ هیك، جان. فلسفه دین. ترجمه بهراد راد. انتشارات الهدی . تهران. 1372 .
28ـ هیوم، دیوید. تاریخ طبیعی دین .ترجمه حمید عنایت. انتشارات خوارزمی. چاپ سوم. 1360 .
29ـ یونگ، كارل گوستاو. روان‌شناسی و دین. ترجمه فؤاد روحانی. تهران. كتاب‌های جیبی. 1370 .
30ـ یونگ،كارل گوستاو. خاطرات،رؤیاها و اندیشه ها. ترجمه پروین فرامرزی. چاپ اول. تهران. 1356 .
31- یونگ، كارل گوستاو . روان‌شناسی و كیمیاگری . ترجمه پروین فرامرزی . انتشارات آستان قدس . مشهد . 1370
32ـ مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر. مجله قبسات. 1375 . شماره‌های : سال دوم ، ش 1 و 5 و 6 . سال سوم ، ش 2 و 3 .


فهرست منابع و مآخذ(انگلیسی) :
1- Alstone, William p. Perceiving God, Ithaca Cornell Vriversity Press. 1991 .
2- Baldwin J . m . (ed) . Dictionary of philosophy and psychology . Gloucester, Mass . Peters Smitt . U.S.A . 1960 .Vs . 1-3 .
3- Brown ,L.B. Advances in the Psychology of Religion Oxford : Pergamon Prrss . 1985 .
4- Byrne p . “John Hick’s Philosophy of world Religions”. Scottish Journal of theology 35 . No .4 . 1982 .
5- Collins ,G.R. Religion and Psychology in Corsini and Auerbach (Eds) , Concise Encyclopedia of Psychology . New york : John Wiley and Sons . 1996 .
6- Edwards P.(ed) . Encyclopedia of philosophy . Macmillan publishing Co.Jnc. and the free press . New york . 1972 . Vs . 1-8 .
7- Hastings J . (ed) , Encyclopedia of Religion and Ethics . Mundas - phrygians . New york :Gharlrs Scribners Sons . 1971 . Vs . 1-12 .
8- John Hick , “Religious pluralism” , in A Companion to Philosophy of Religion , Philip L.Quinn and Charles Taliaferro eds . Oxford : Blackwell , 1997 .
9- Swiburne, R .(ed). The Existance of God .Oxford : Clarendon Press . 1979 .
10- William J . Wainwright , Philosophy of Religion , Belmont , CA : Wadsworth , 1988 .




Abstract

pcychology of religion is infact the study of religion from the internal and personal viewpoint . This field or subject tries , by way of pcychologicalanalisis , to survey the origin of religion and its consequences .
Many agreeing or disagreeing opinios have been presented on it
At first chapter we exactly pay to causes and motives about the appearance of this religion’s pcychological view , historical progress , notable theories and opinions in the connection , and the outcomes of making clear the personal and pcychological viewpoint of religion , which religious pluralism is one of the momentous subject among them .
In pcychological religion subject , we can call religious experiment which is one of the serious and significant subject , that , as the foundation of this notion , has been attended by thinkers , philosophers , and pcychologists . Religious experiments progress the knowledge ; and this is one of the considered and outstanding hypothesis in the discussion , thus the objectivity of the religious experiment , whether it is true or not , is another hypothesis in the fieid .
The relation of the different opinions on the subject , which are mentioned in the second chapter , more facilitate one"s to express his view .
In final chapter we briefly , not only have paid to criticize and survey the subject , but also tried to state the viewpoints of contemporary thinkers ; and at the final pages the conclusion is mentioned .

لینک کمکی