کاربردهای آموزش الکترونیکی در مهندسی معدن

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

توجه : این فایل به صورت فایل ورد (Word) ارائه میگردد و قابل تغییر می باشد


کاربردهای آموزش الکترونیکی در مهندسی معدن دارای 163 صفحه می باشد و دارای تنظیمات و فهرست کامل در microsoft word می باشد و آماده پرینت یا چاپ است

فایل ورد کاربردهای آموزش الکترونیکی در مهندسی معدن کاملا فرمت بندی و تنظیم شده در استاندارد دانشگاه و مراکز دولتی می باشد.

بخشی از فهرست مطالب پروژه کاربردهای آموزش الکترونیکی در مهندسی معدن

چکیده

فصل اول : کلیات

1 - 1 هدف

فصل دوم : تعاریف و اصطلاحات

1 - 2 تاریخچه

2 - 2 معرفی

3 - 2 تعاریف و اصطلاحات

4 - 2 عناصر اصلی

5 - 2 دو نوع آموزش از راه دور

6 - 2 فرضیات اصلی آموزش از راه دور

فصل سوم : مدیریت و برنامه ریزی

1 - 3 برنامه ریزی آموزشی

2 - 3 مدیریت آموزشی

فصل چهارم : طراحی آموزش از راه دور

1 - 4 زیر ساختهای آموزش مجازی

1 - 1 - 4 بررسی یک نمونه زیرساخت نرم افزاری

2 - 4 عناصر طراحی

3 - 4 حركتهای ساختاری

4 - 4 حمایت از نوآوری ها

5 - 4 ایجاد مطالب برای آموزش از راه دور

6 - 4 اهمیت نقش فن آوری در مقوله طراحی

فصل پنجم : چشم‌اندازهای برنامه‌ریزی و مدیریت توسعه فن‌آوری اطلاعات در نظام رسمی آموزشی ایران

1 - 5 بیان مسأله

2 - 5 اهمیت برنامه‌ریزی بلندمدت و متمركز

3 - 5 اهداف و رسالت توسعه فن‌آوری اطلاعات در آموزش و پرورش

4 - 5 چشم‌انداز توسعه فن‌آوری اطلاعات در آموزش و پرورش

5 - 5 دانشگاه آرمانی در هزاره سوم و توسعه اطلاعاتی جامعه دانایی محور

6 - 5 آموزش در هزاره سوم

7 - 5 بررسی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در آموزش

8 - 5 نگاهی به رابطه فناوری ارتباطات و اطلاعات با آموزش

فصل ششم : بحث و نتیجه گیری ؛ ارزشیابی

1 - 6 آیا آموزش از راه دور موثر است ؟

2 - 6 مزایای دانشگاه مجازی

3 - 6 روشهای ارزشیابی

4 - 6 ارزیابی های كیفی

5 - 6 بررسی اجمالی دو دانشگاه اینترنتی

5 - 6 پیشنهادات و نتیجه گیری

فصل هفتم : آموزش الکترونیکی و مهندسی معدن

منابع و ماخذ

فهرست کتاب ها

فهرست سایت های اینترنتی

مقدمه
با پیشرفت دانش بشر و به تبع آن فن آوری زندگی و الگوی رفتاری انسان در جامعه دستخوش تغییرات چشمگیر و فوق العاده ای شده است.
تفاوت زندگی امروز با بطور مثال دو نسل پیش از این نیز عمدتا از این جا ناشی می شود. ارتباطات نیز که بطور اجتناب ناپذیری با تکنولوژی ادغام شده است نقش بسزایی در ایجاد تغییرات در الگوهای رفتاری انسان در زندگی داشته است.
بطور خیلی ساده می توان رد فن آوری را در اکثر صور زندگی دنبال کرد .امروزه به راحتی امکان دسترسی به کامپیوتر - یکی از سردمداران بزرگ فن آوری امروزی - در اکثر منازل وجود دارد. این بدان معناست که با کمی دانش اندک درباره استفاده از کامپیوتر و اتصال به شبکهای اینترنتی که کم و بیش اکثر مردم نیز این توانایی را دارا می باشند با دنیای جدیدی می توان آشنا شد که این قابلیت تا چند سال پیش وجود نداشت.
استفاده از اینترنت و انتقال آن به منازل و خصوصی شدن آن در این چند سال سرعت بسیار چشمگیری داشته است بطوری که برای مثال تا سال 1993 میلادی تعداد شبکه های متصل به اینترنت حدود 3 میلیون بود ولی امروزه تقریبا حدود 300 میلیون شبکه در سراسر دنیا به هم متصل می باشند واکتر مردمی که به کامپیوتر دسترسی دارند به اینترنت نیز دسترسی دارند.
پس می توان نتیجه گرفت که در دنیای اتباطات زندگی می کنیم و فرار از آن و کتمان آن کاری غیرممکن و غیرضروری می باشد.
حال باید دید که چگونه می توان صور مختلف فن آوری را شناسایی کرد و از آن بطور درست استفاده نمود.استفاده از اینترنت و ارتباط با دنیای IT یکی از راه های ممکن می باشد ولی به تنهایی شاید موثر و کارآمد نباشد.در اینجا وجود یک نیروی متخصص و کاردان می تواند بشدت مفید باشد.
همچنین وجود منابع و ماخذ معتبر نیز در تسریع و شناساندن عوامل مختلف یک پدیده تکنولوژیکی بسیار موثر است.
پس در یک نتیجه گیری کلی می توانم اهداف خود را از ارائه چنین کار تحقیقاتی بصورت زیر بیان کنم.
1. آشنایی با پدیده ای بنام آموزش الکترونیکی.
2. شناسایی معانی و مفاهیم کلی.
3. درک جزئیات اساسی.
4. شناسایی فن آوریها و نیروی متخصص مورد نیاز و مربوطه.
5. بررسی امکان پیاده سازی آن در ایران به خصوص در رشته مهندسی معدن .
به امید روزی که قبل از ساختن هر بنایی ، آموزش ساخت آن را ببینیم تا برای اصلاح آن در آینده ، مجبور به ویران کردن آن و صرف هزینه های گزاف نباشیم . البته اگر آن بنا اصلاح شدنی باشد.
ان شاء الله
فصل دوم : تعاریف و اصطلاحات
1 - 2 تاریخچه
2 - 2 معرفی
3 - 2 تعاریف و اصطلاحات
4 - 2 عناصر اصلی
5 - 2 دو نوع آموزش الکترونیکی
6 - 2 فرضیات اصلی آموزش الکترونیکی
1 - 2 تاریخچه
ابتدا تغییرات اساسی در طول تاریخ بشر كه تحت عنوان “موج ” از آنها یاد می‌شود را بررسی کرده و سپس مطالعه دقیقتر تاریخچه آموزش الکترونیکی می پردازیم .
الف – اعصار گوناگون در طول تاریخ بشر
موج اول: عصر كشاورزی
اولین اختراع بشر آتش بوده است كه تقریباً چهار میلیون سال قبل از میلاد حضرت مسیح شناخته شد. 2500 سال بعد بشر موفق به اختراع دوم خود كه ابزار بود شده است. فاصله بین دو اختراع نشان از بدوی بودن بشر اولیه دارد بعدها اختراعات جدیدتری به تناوب رشد و تمدن بشر بوجود آمد تا اینكه زمینه تغییر اساسی یعنی موج اول فراهم شد و جامعه كشاورزی شكل گرفت. جمعیت جهان در سالهای قبل از میلاد حضرت مسیح بسیار كم بود و حتی هزار سال بعد از میلاد آن حضرت به 300 میلیون نفر رسید اولین تغییر در جامعه انسانی كه به موج اول یا جامعه كشاورزی و یا عصر كشاورزی لقب یافته است، قبل از میلاد حضرت مسیح شروع شده و عمری 29500 ساله ای داشته است. هدف از ایجاد این موج حل مشكلات معیشتی و غذایی بشر آن زمان بوده است.
موج دوم : عصر صنعت
اما بعد از ایجاد موج اول و گذشت تقریباً سه هزاره از آن، موج بعدی كه انقلاب صنعتی بود آغاز شد. هدف از موج دوم یعنی عصر صنعت یا انقلاب صنعتی تولید مواد و ابزار كار بوده است. در موج اول كه نیروی كار متكی بر بازوان افراد بود، بشر از پس مشكلات بزرگ برنمی‌آمد و نیاز جدیدی در جامعه بوجود آمد كه تغییرات اساسی را می‌طلبید عمر موج دوم هم كه دوران موفقی را سپری كرده است به 500 سال می‌رسد و دوران آن از نظر تئوری سپری شده است. با این وجود متاسفانه بسیاری از كشورهای جهان كه نتوانسته‌اند توسعه موفقی را در طول انقلاب صنعتی بگذرانند هنوز در این عصر صنعتی بسر می‌برند و درگیر رفع مشكلات خود از طریق توسعه و بكارگیری صنعت هستند. در موج دوم بشر، موفقیتهای شگرفی بدست آورد و اختراعات مهمی در این عصر در خدمت بشر قرار گرفت و باعث شد تا وضعیت آموزش‌، بهداشت، اقتصاد و فرهنگ جوامع نسبت به جامعه كشاورزی شكل بهتری بگیرد و توسعه كمی و كیفی خوبی داشته باشد. یكی از تاثیرات مهم این موج افزایش جمعیت جهان همراه با رفاه بیشتر و جلوگیری از مرگ و میر زیاد مردم بوده است كه سابقاً در اثر وبا، بیماریهای فراگیر، بلاهای آسمانی و امثال آن جان خود را از دست می‌دادند. اختراعات درصدسال پایانی موج دوم و بخصوص از سال 1900 میلادی به بعد باعث تغییرات وسیعی در مشاغل كشاورزی كه تا آن زمان تقریباً 90% كل مشاغل را شامل می‌شد را چنان تغییر داد كه بعضی از كشورها مانند ایران این تعداد مشاغل كشاورزی به 17% و در كشورهای توسعه یافته به 4 تا 7% رسیده است.
در هر صورت اختراعات مهمی مانند ماشین بخار،‌راه آهن، هواپیما، تلفن، برق، رادیو، تلویزیون، پلاستیك، ترانزیستور و دهها اختراع دیگر به همراه ایجاد سازمانها و تشكیلات مدنی و موسسات آموزشی بستری فراهم نمود تا انسان بتواند به اهداف موج دوم كه تهیه ابزار كارر بود دست پیدا كند و مشكلات موج اول را برطرف نماید. در موج دوم نیازهای جدیدی دیده شد كه دیگر امكان حل آن با دیدگاه قبلی امكانپذیر نبود.
موج سوم: عصر اطلاعات
بعد از اختراع رایانه و سرعت توسعه مخابرات و ارتباطات بشر نیاز به تغییر جدیدی را درك نمود و آن چیزی جز دسترسی به اطلاعات و دانش نبود. هدف از موج سوم، دسترسی به اطلاعات و دانش با استفاده از ابزار فناوری اطلاعات مانند رایانه، شبكه‌های متنوع محلی و جهانی و اینترنت به همراه توسعه نرم‌افزارها و سخت‌افزارهای مورد نیاز عصر اطلاعات بوده است. عمر موج سوم كه آنرا عصر دانش و بعضاً جامعه اطلاعاتی نیز می‌گویند، نزدیك به 50 سال می‌باشد.
همانطور كه ملاحظه می‌شود، نیاز به تغییرات از مقطعی به مقطع بعدی و از موجی به موج بعدی با هدف بوده است و طول عمر ماندگاری آن بستگی به سرعت رسیدن به اهداف آن موج داشته است. به عنوان مثال موج سوم برای آن بوجود آمد كه با توسعه صنعت در موج دوم، نیاز بود اطلاعات بیشتری از نقطه‌ای به نقطه‌ دیگر منتقل شود و بشر نیاز بیشتری به دانش داشت و لذا تولید، توزیع و استفاده از اطلاعات محور این تغییر قرار گرفته و اینترنت و رایانه برای این خدمت بكار گرفته شدند كه توسعه آنها همچنان به جلو می‌رود. با توجه به اهمیت و سرعت زیاد توسعه موج سوم، بعضی از دانشمندان فكر می‌كردند كه این تغییر اساسی برای سالیانه درازی دوام خواهد داشت. اما رشد فوق‌العاده فناوری و حضور فناوریهای جدیدی مانند اینفوتكنولوژی (فناوری اطلاعات)، نانوتكنولوژی، بیوتكنولوژی، و توانایی بشر در تسلط مطلق براتم باعث شد تا این مرحله با شتاب بیشتری به جلو برود و انتظار جدیدی در حال شكل‌گیری شود. البته برای گذر از موج سوم و رسیدن به موج چهارم مشكلات زیادی وجود دارد كه یكی دیگر از آنها پدیده جدید فاصله دیجیتالی بین كشورهای می‌باشد. این مشكل در جای خود مهم می‌باشد و درصورت عدم توجه به آن مشكلات بزرگی را برای جهان بوجود خواهد آورد و احتمالاً از شتاب فوق‌العاده توسعه فناوری اطلاعات خواهد كاست. ورشكستگی شركتهای عظیم رایانه‌ای – مخابراتی مانند دات كام (.COM) یكی از این نشانه‌ها می‌باشد.
موج سوم با آمدن رایانه مطرح شد وبخصوص وقتی رایانه‌های شخصی توانستند درخدمت مردم قرار گیرند، فضای تولید وانتشار اطلاعات وتولیددانش توسعه یافت و شكل جدیدی به خود گرفت. بكارگیری رایانه وهمراهی آن بااینترنت ، تغییرات مهمی درجهان بوجودآورد. كامپیوتردرسال 1948 میلادی‌ اختراع شد و اینترنت در سال 1968 مطرح و در سال 1970 ارتباط 5 نقطه را برقرار كرد. در سال 1974 پروتكل (TCP) معرفی شد و در سال 1984 هزار پایگاه در روی آن ایجاد گردید. در سال 1989 نر‌م‌افزار وب بوجود آمد و 4 سال بعد نرم‌افزار (Mosaic) پا به عرصه تحولات نوین گذاشت. در سال 1995، بحث تجارت الكترونیكی مطرح شد و بعد از آن شاهد سرعت رشد فوق‌العاده این صنعت هستیم. رشد اینترنت بیشتر از تخیل بشر بوده است. زیرا به عنوان مثال در حالی كه در سال 1977 فقط 111 پایگاه در اینترنت وجود داشت در سال 1987 این تعداد به 10 هزار پایگاه رسید. این افزایش بصورت نمایی ادامه پیدا كرد بطوریكه در سپتامبر سال 2002 میلادی این تعداد به بیش از 200 میلیون پایگاه رسیده است.
تعداد كاربران اینترنت نیز به شدت در حال افزایش می‌باشد، بطوریكه از سپتامبر 2001 كه تعداد كاربران 407 میلیون بوده تا سپتامبر 2002 این رقم به 840 میلیون نفر در 218 كشور رسیده است. پیش‌بینی می‌شود تا سال 2005، این رقم به حدود 2 میلیارد نفر برسد و تا سال 2020 بیش از 80% افراد روی كره زمین، دسترسی به اینترنت داشته باشند. با بررسی آمارهای فوق نتیجه می‌شود كه سرعت گذر موج سوم بسیار زیاد است و تاخیر در همراه شدن با این پدیده عواقب خطرناكی خواهد داشت. لذا اگر مردم كشورما قادر به تهیه رایانه نیستند و یا امكان دسترسی برایشان فراهم نیست، این مشكل مشكلی ملی می‌باشد كه باید مسئولین به فكر چاره كار باشند. بقیه كشورهای جهان منتظر ما نخواهند ماند و به جلو می‌روند. و هر روز فاصله دیجیتالی ما با كشورهای پیشرو بیشتر می‌شود. بنابراین باید هرچه زودتر با اطلاع رسانی مناسب، برای جبران عقب ماندگی موجود، در این زمینه گامهای بلندی برداشت.
فاصله دیجیتالی، نمادی از بی‌عدالتی در جهان را به رخ خواهد كشید وزمینه جنگهای ناخواسته‌ای را ممكن است تحمیل نماید. برای تشخیص فاصله دیجیتالی، ذكر فقط این نكته كافی است كه در حال حاضر، حجم اطلاعاتی كه بین اروپا و آمریكا جابجا می‌شود ، حدوداً 162 گیگا بیت در ثانیه و مجموعه اطلاعات جابجا شده بین خاورمیانه و آمریكا 7% گیگا بیت در ثانیه است. هیمن مثال به تنهایی، فاصله دیجیتالی بین اروپا و خاورمیانه را از نظر دسترسی به اطلاعات 231 برابر نشان می‌دهد. به عنوان مثالی دیگر، تعداد كاربران اینترنت در كشورها 7/1 میلیون نفر و در كشور كره جنوبی 27 میلیون نفر است. با احتساب جمعیت و درنظر گرفتن ضریب نفوذ اینترنت در كره جنوبی كه نزدیك به 42 درصد و در كشور ما 5/2 درصد است، حداقل فاصله دیجیتالی ما با آنها حدود 30 برابر می‌باشد. در چنین شرایطی، قطعاً مشخص می‌شود كه برای رسیدن به جامعه مجازی ایده‌ال هنوز راه طولانی در پیش داریم، و معلوم می‌شود كه تغییر اساسی، بدون توجه به تاخیر بخشی از جهان بوجود خواهد آمد و تا دو دهه دیگر برای قسمتهایی از جهان توسعه یافته، عصر مجازی یا جامعه مجازی قابل لمس خواهد بود. مشكلات سرراه رسیدن به تغییرات اساسی، عموماً انسانی هستند و اگر بدون توجه به ظرفیت تغییر در انسان این فناوریها به جلو برود، ممكن است خسارات ناشناخته‌ای داشته باشد و بشریت را تهدید كند و لذا با دقت و آگاهی از فضای موجود گام به جلو گذاشت.
موج چهارم : عصر مجازی
پیش‌بینی می‌شود كه تا 20 سال آینده بشر در “عصر مجازی” یا در چهارمین مقطع اساسی تحول تاریخ خود كه موج چهارم نیز نامیده می‌شود، قرار خواهد گرفت. موج چهارم در حقیقت فرم توسعه یافته عصر اطلاعات و دانش است كه دیگر مشكل عمده بشر در زمینه تامین معاش، تهیه ابزار و دسترسی به دانش و اطلاعات حل شده است و نیاز به تغییر و تحول بزرگتری در جامعه بوجود آمده است. با شروع موج چهارم، بشر جامعه جدید و عصر نوینی را آغاز خواهد كرد كه اكثر امور در آن جامعه بصورت مجازی خواهند بود،‌ این عصر جدید بنام عصر مجازی شناخته خواهدشد.
در عصر مجازی بیشتر امور بشر بصورت غیر فیزیكی قابل انجام است، مثلاً برای خرید از فروشگاهی دوردست و حتی در كشوری دیگر نیاز به حضور فیزیكی خریدار و فروشنده در یك مكان ثابت نیست، برای آموختن دانش، نیاز به رفتن مدارس سنتی و یا دانشگاهایی مانند دانشگاه‌های فعلی نخواهد بود، یك استاد در آن واحد می‌تواند در منزل دانشجو در دهها كشور و مكان دیگر آموزش مجازی دهد این حضور بقدری طبیعی خواهد بود كه دانشجو حضور استاد را در منزلش درك می‌كند و احساس تخیلی حقیقی در دانشجو بوجود می‌آید. پول فیزیكی وجود نخواهد داشت،‌ دوربینهای مخصوصی كه به سیستم فتومتریك مجهز هستند،‌ از روی قرنیه چشم افراد را شناسائی می‌كنند و لذا نیاز به داشتن كارت شناسائی و كارت اعتباری نیز نخواهد بود و بصورت خودكار بسیاری از مسائل روزمره امروزین بشر انجام می‌شود. بازرگانی مجازی رونق زیادی خواهد یافت و امكان عرضه كالا در هر زمان و در هر كجا،‌ در اولین فرصت ممكن امكانپذیر خواهد شد. تولید انبوه محدود می‌شود و تولید كالاهای غیرفیزیكی افزایش چشم‌گیری خواهند یافت.
از جمله كالاهای غیر فیزیكی فروش اطلاعات،‌ موسیقی و فیلم هستند كه هم اكنون بخش بزرگی از درآمد دولت آمریكا از همین كالاهای غیر فیزیكی می‌باشد. در عصر مجازی، تمام اموری كه این روزها با پیشوند (e) مطرح می‌شوند دارای پیشوند مجازی (Cyber) خواهند شد. مثلاً‌بانكداری مجازی جایگزین بانكداری الكترونیكی، پول مجازی جایگزین پول الكترونیكی، بازرگانی مجازی جایگزین بازرگانی الكترونیكی،‌ آموزش مجازی جایگزین آموزش الكترونیكی و نهایتاً دولت مجازی جایگزین دولت الكترونیكی كه در موج سوم مطرح شده‌اند، خواهد شد. هزاران شغل جدید مجازی جایگزین شغلهای سنتی و الكترونیكی امروزه خواهند شد و تعداد مشاغل مورد نیاز بیشتر از جمعیت روی كره زمین خواهد شد. نتیجه ابتدایی این تحول آن است كه فردگرائی و دیكتاتوری از جوامع حذف و كار گروهی و تفكر جمعی كه از طریق رسانه‌ای مانند وب سازماندهی خواهدشد، جایگزین می‌شود. دانش محوری، اساس اداره جوامع مجازی خواهد شد. و آموزش در طول عمر به عنوان اولین نیاز اولیه بشر مطرح خواهد شد و تقریباً تمام امور اداره جوامع امروزی تغییر خواهد كرد و جهان جدیدی جایگزین جهان فعلی می‌شود كه در آن امكان انجام عدالت و داشتن رفاه بیشتر برای همه فراهم می‌باشد.
در عصر مجازی، تغییرات اساسی در رفتار بشر بوجو خواهد آمد و بعضی از صفتهای بد مانند دروغگویی، كلاه برداری،‌قتل و غارت و تجاوز به حقوق دیگران و امثال آن به دلیل علنی بودن همه امور بشر قابل رویت و پیگیری خواهد بود. مردم در جهان مجازی، فرصت شناخت بهتری از جهان و فلسفه وجودی انسان خواهند داشت و به نحو بهتری تربیت خواهند شد و چون از نظر تئوری در عصر مجازی مشكلات معیشتی و تهیه ابزار كار و دانش و اطلاعات وجود ندارد، توجه به مسائل معنوی و مذهب افزایش خواهد یافت.
یكی از مشكلات موجود برای رسیدن به عصر مجازی، مشكل روانی بشر است كه در مقابل تغییر، عموماً واكنش منفی نشان می‌دهد. این واكنش، همین حالا هم مشكلاتی را در جهان بوجود آورده است و مربوط به یك كشور خاص هم نیست. مثلاً در كشور امریكا، فناوری بسیار جلوتر از سواد عمومی جامعه به جلو می‌رود، یعنی مردم آمریكا با وجودی كه ابزارهای مناسبی در اختیار دارند، از آنها استفاده مناسب نمی‌كنند. در حقیقت سیستم آمریكا عقب‌تر از تحولات تكنولوژیكی حركت می‌كند. لذا، ‌آنها برنامه آموزشهای عمومی در معرفی حتی تكنولوژیهای موجود را هم ندارند. برای همین در حالی كه 70 درصد مردم آمریكا امكان دسترسی به شبكه‌های با پهنای باند زیاد را هم اكنون دارند و تا پایان سال 2002 این امكانات برای 90 درصد آنها فراهم است فقط 9 درصد مردم آن هم با ضریب پایین‌تر از این شبكه استفاده می‌كنند.
لذا، مشخص می‌شود كه آموزش و ایجاد فرهنگ یكی از مسائل مهم در توسعه فناوری اطلاعات می‌باشد كه باید مشكلات مرتبط با آن شناخته و حل شود. مشكل بعدی حتی در كشورهای توسعه یافته، مربوط به افراد سالخورده و مسوولین سابقه‌دار كه تجربیات سنتی را با خود دارند و تسلیم فناوری‌های نوین نمی‌شوند و در مقابل تغییر می‌ایستند و مراحل توسعه را با تاخیر مواجه می‌سازند، می‌باشد. در جوامع سنتی و عقب افتاده، این وضع به مراتب بدتر است و عدم اطلاع حاكمان دولتها از مزایای این پدیده‌ها سبب تاخیر در توسعه دانش و رشد اقتصادی در آن جوامع می‌شود. از اینگونه اشكالات و مسایل، در طول تاریخ بشر فراوان دیده شده و این مشكلات ادامه هم خواهد داشت. وظیفه دانشمندان و محققین است كه اینگونه مسایل را در جامعه مطرح و در حد توان از مسئولین بخواهند تا استفاده از آنها را در جامعه عملی سازند.
برای كشوری مانند ایران كه هنوز در وسطهای موج دوم قرار دارد و موج سوم را هم جذب و درك نكرده است، اطلاع از وضعیت جهان در عصر مجازی بسیار با اهمیت می‌باشد. شاید مسؤلین اداره كشور با اطلاع از اتفاق عصر مجازی به بحرانی بودن وضعیت كشورمان در این زمینه پی‌ببرند و با حركت پرشتاب، توسعه فناوری اطلاعات و انداختن اندیشه موج چهارم،‌ برنامه‌ای پرشی برای عبور سریع از موج سوم و رسیدن به موج چهارم را تدارك دید. در صورت موفقیت در چنین برنامه‌ای، می‌توان بخشی از عقب ماندگی را جبران و حتی از بسیاری از كشورهایی كه هنوز با این مفاهیم آشنایی ندارند جلو افتاد.

ب – آموزش از راه دور و آموزش الکترونیکی
منشا آموزش از راه دور به اواسط قرن نوزده برمی گردد. در آمریکا و اروپا پیشگامان آموزش از راه دور از بهترین فن آوری های روز جهت آموزش بهره می جستند.برای مثال سیستمهای پستی برای ایجاد فرصتهای آموزشی برای کسانی که توانایی رفتن به مدارس معمولی را نداشتند ولی به تحصیل علم علاقه مند بودند از استفاده می شد. البته در آن زمان بیشترین کسانی که از این قبیل امکانات بهره می جستند معلولین جسمی . زنانی که اجازه حصور در کلاسها را بهمراه مردان نداشتند . و کسانی که در محل سکونت آنها مدرسه ای وجود نداشت می بودند.
یکی از پیشگامان در این زمینه فردی انگلیسی بنام ایزاک پیتمن بود. او آموزش کوتاه از طریق نامه نگاری و مکاتبه را در سال 1840 در انگلیس شروع کرد.
دانشجویان موظف بودند که قسمتی از انجیل را مطالعه کرده و مکتوب آن را برای کسب نمره ی مطلوب از طریق پست پس بفرستند.
تحصیل از راه دور اولین بار در آمریکا و در دانشگاه وسلیان ایلینوز در سال 1874 پیاده سازی شد. در آن زمان درجات آموزشی در غیاب دانشجو نیز قابل کسب شدن بود.
در سال 1900 آموزشهای آکادمیک از طریق مکاتبه چهره ی عمومی تری به خود گرفت. کنسول ملی آموزش خانگی در سال 1926 تاسیس شد و باعث شد که آموزش از راه دور و برنامه های مربوط به آن در دانشگاه ها و مدارس جنبه رسمی تر و مهم تری پیدا کند.
اختراع رادیوهای آموزشی در سال 1920 و ظهور تلویزیون در 1940 باعث بوجود آمدن روشهای مهم و جدیدی در عرصه ارتباطات شد که به طبع آن در زمینه آموزش از راه دور نیز تحولات چشمگیری ایجاد کرد. مربیان با استفاده از این تکنولوژی های جدید موفق شدند که برنامه های آموزشی را به میلیونها جویای یادگیری برسانند و بدین وسیله فرصتهای آموزشی را به خارج از فضاهای مراکز آموزشی عمومی گسترش دهند.
با توسعه سیستم های تلفن راه دور در اوایل قرن بیستم ظرفیت متدها و روشهای آموزش از راه دور برای دستیابی به دانشجو در سرتاسر جهان افزایش یافت. ولی تلفن تا زمان اختراع تلکنفرانس در دهه 80 و 90 هیچگاه نقش اساسی و اصلی را در مقوله آموزش از راه دور بازی نکرد. سیستمهای تلکنفرانس این امکان را برای آموزگاران فراهم کرد که بدون کوچکترین تاخیر زمانی در یک زمان با دانشجویان خود حرف بزنند به آنها گوش دهند و بعضا آنها را ببینند.
با گسترش شبکه های ارتباطی کامپیوتری در دهه 90 و اتصال میلیونها انسان از طریق خطوط تلفنی به این شبکه ها این امکان را فراهم ساخت تا آموزش از راه دور به سادگی از طریق کامپیوتر و کنفرانسهای کامپیوتری در سراسر جهان امکان پذیر باشد.
2 - 2 معرفی
آموزش و یادگیری از راه دور اصولا برنامه های آموزشی را برای دانشجویانی که از لحاظ فیزیکی و زمانی از اساتید جدا هستند فراهم می کند. یادگیری از راه دور در واقع بصورت بسته های نوشتاری صوتی و یا ویدیوئی به دانشجویانی که از لحاظ ارتباط با اساتید یا دانشجویان دیگر دچار محدودیت هستند ارائه داده می شود.
این نگرش در حال تغییر است. در واقع روز به روز با پیشرفت تکنولوژی های ارتباطی دستیابی به یک کیفیت و کمیت بالا و مطلوب امکان پذیرتر شده است. امروزه حتی می توان ادعا کرد که آموزش از راه دور بر یادگیری و آموزش از طریق سنتی در کلاسهای درس عمومی از برخی جهات ارجعیت دارد.
3 - 2 تعاریف و اصطلاحات
یادگیری در فرهنگ لغت به این صورت تعریف شده : عمل. فرایند و تجربه ای برای کسب علم دانش و مهارت. این تعریف با تعریف آموزش متفاوت است. آموزش اینگونه تعریف می شود : دانش و مهارتی که توسط فرایند یادگیری توسعه یافته و کسب می شود. البته این دو واژه گاهی بجای یکدیگر استعمال می شوند.
( لازم به یاد آوری است که آموزش الکترونیکی زیرشاخه ای از آموزش از راه دور محسوب می گردد )
یادگیری از راه دور بطور قردادی به بصورت زیر تعریف می شود :
بطور کلی هر سیستم و یا فرایند آموزشی و یادگیری که در آن آموزگار و مربی از لحاظ جغرافیائی و یا زمانی از دانشجویان خود جدا باشند یا دانشجویان از یکدیگر جدا باشند و یا به مطالب آموزشی دسترسی نداشته باشند.
امروزه آموزش و یادگیری از راه دور در صورتی کارآمد است که کامپیوتر و فن آوری های الکتریکی بصورت مکمل یکدیگر در اختیار باشند. فن آوریهای مربوط به ارائه وتحویل مطالب ممكن است بسیار متنوع باشد.این فن آوریها شامل : ماهواره , كامپیوتر, تلویزیون های كابلی , ویدیو كنفرانسها و …. می باشد. آموزش ار راه دور مانع سیستم آموزشی سنتی نمی شود و مكررا برای تبادل دانش و مطالب علمی در سطح بالا بین افراد مختلف در سرتاسر جهان كاربرد دارد.
گروه آموزش و یادگیری از راه دور كالیفرنیا تعریف زیر را برای این مقوله ارائه كرده است :
یادگیری از راه دور یك سیستم آموزشی است كه دانشجویان را به منابع علمی متصل می نماید.این سیستم فرصت های آموزشی را برای جویندگانی كه در موسسات آموزشی عمومی شركت نمی كنند ولی توانایی دریافت مطالب علمی را مانند بقیه دانشجویان دارا می باشد فراهم می كند. بطور كلی تكامل فرآیند یادگیری از راه دور ز.مانی است كه با استفاده واستتنتاج از تكنولوژی ها و فن آوریهای مربوطه و مشترك بتوان از منابع موجود بهره برد.
تعاریف متعدد دیگری نیز موجود است که به برخی از آنها می پردازیم.
آموزش و یادگیری از راه دور یک سیستم آموزشی برنامه ریزی شده و از پیش تعیین شده است و زمانی کاربرد دارد که مطالب آموزشی و علمی می باید از جای دیگری گرفته شوند.
در نتیجه به فن آوری های مخصوص از قبیل تکنولوژهای ارتباطی و الکترونیکی و تکنیکها و روشهای آموزشی خاص نیاز است. همچنین هماهنگی های مدریتی و سازمانی از دیگر مشخصه های آن می باشد.
تعریف بالا توسط آقای مایكل مور مدیر اداره مركزی آموزش از راه دور آمریكا ارائه شده است.
موسسه ای - تی - سی تعریف زیر را برای آموزش و یادگیری از راه دور ارائه داده است:
فرآیند آموزش گسترده یا ارائه منابع علمی و تقسیم فرصتهای آموزشی برای مكانهایی خارج از محیط عمومی كلاسی و دانشگاهی بوسیله فن آوریهایی از قبیل ویدیو ، صدا ، كامپیوتر ، ارتباطات چند رسانه ای و یا تركیبی از این تكنولوژیها با روشهای سنتی آموزشی .
4 - 2 عناصر اصلی
تعاریف متعددی از آموزش و یادگیری از راه دور وجود دارد ولی پنج عنصر اصلی در این تعاریف قابل تشخیص است كه بشرح زیر می باشد :
1. جدایی استاد و دانشجو در طول حداقل یك دوره آموزشی مشخص
2. جدایی استاد و دانشجو از لحاظ مكانی و زمانی
3. استفاده از آموزشهای رسانه ای برای متحد كردن استاد و دانشجو
4. ایجاد ارتباط دو طرفه بین استاد و آموزگار و موسسات آموزشی و دانشجو
5. ایجاد انگیزه برای كنترل و بهبود فرآیند آموزش توسط خود دانشجو
این تعاریف هم شامل آموزش و یادگیری از راه دور با استفاده از تکنولوژی های ساده و ابتدایی می شود و هم سیستم آموزشی را در بر می گیرد که از پیشرفته ترین فن آوری های موجود بهره می گیرد.
5 - 2 دو نوع آموزش از راه دور
دونوع سیستم تحویل آموزش و یادگیری از راه دور موجودمی باشد.
1- هم زمان
2- غیرهم زمان
در سیستم آموزشی همزمان نیاز است كه دانشجو و استاد بطور هم زمان در فرآیند آموزش شركت داشته باشند.مزیب این روش این است كه عامل دو طرفه بین استاد و دانشجو در. زمان واقعی و بدون تاخیر انجام می شود. .تلویزیونهای دو طرفه ، تلكنفرانس ها و گفتگوهای (چت) اینترنتی از این قیبل اند.
در آموزش از دور بطور غیر همزمان نیازی به حضور دانشجویان و اساتید بطور همزمان نیست و لازم نیست كه دانشجویان در یك مكان و یك زمان جمع شوند .در این روش دانشجویان می توانند زمانهای آموزشی خود را تنطیم نمایند و با توجه به صورت كاری خود از لحاظ زمانی مطالب درسی را جمع آوری كنند از این جهت آموزش غیر همزمان انعطاف بیشتری نسبت به آموزش همزمان دارد. از مزیت های دیگر آن می توان موارد زیر را نام برد.
1- حق انتخاب از لحاظ مكانی و زمانی برای دانشجو.
2- فرصتهای آموزشی دو طرفه برای تمام دانشجویان.
و از معایب آن اگر ارتباط بوسیله پست الكترونیكی باشد تحریف و تغییر محتوای مطالب بوسیله پست الكترونیكی
كاستهای صوتی ، كاستهای ویدیوئی و استفاده از سایتهای اینترنتی مثالهایی از این روش می باشد.
بطور كلی سه عنصر اصلی در یك برنامه آموزشی از راه دور موفق دخیل اند كه آنها عبارتند از :
1- طراحی آموزش
2- فن آوری
3- پشتیبانی
6 - 2 فرضیات اصلی آموزش از راه دور
این فرضیات برای كمك به درك كلی آموزش ازراه دور و مسائل مربوط به آن ارائه شده است.
1- آموزش و یادگیری از راه دور فرصتهای آموزشی را برای افرادی كه توانایی و وقت شركت در كلاسهای عمومی را ندارند فراهم می كند.
2- آموزش و یادگیری از راه دور باید بصورت یك سیستم جانبی برنامه های مراكز آموزشی را پشتیبانی كند.
3- آموزش و یادگیری از راه دور برای افرادی كه توانایی بالایی برای آموزش های گسترده در سطح بالا دارند ولی بنابه دلایل مختلف قادر به شركت در موسسات آموزشی نیستند فرصتهای استثنایی ایجاد می كند.
4- تیم های آموزشی از راه دور اغلب نیاز دارند كه منابع و مطالب را بین خود تقسیم كنند این مسئله می تواند براحتی با یك همكاری دو طرفه انجام بپذیرد.
5- آموزش و یادگیری از راه دور زمانی به حداكثر بازدهی خود می رسد كه اساتید و دانشجویان مهارتها و دانش جدید و به روز را كسب كنند.در نتیجه پرورش یك تیم ماهر و به روز در اولویت سیاستهای یك برنامه آمورش از راه دور قرار دارد.
فصل سوم : مدیریت و برنامه ریزی
1 - 3 برنامه ریزی آموزشی
2 - 3 مدیریت آموزشی
فصل سوم : مدیریت و برنامه ریزی
1 - 3 برنامه ریزی آموزشی
برنامه ریزی آموزشی باید بیشترین توجه خود را به فن آوری جلب كند.الگوی زیر كه توسط تیم آموزش از راه دور كالیفرنیا تهیه شده هشت گام مختلف را در این برنامه ریزی نشان می دهد.
این گامها بترتیب عبارتند از
1. تشکیل تیم برنامه ریزی (نقش آفرینان اصلی چه کسانی هستند.)
2. به تصویر کشیدن وضعیت (فن آوری چه نقشی در برنامه های شما دارند.)
3. وضعیت فعلی (شناسایی محیط نقش آفرینان اصلی)
4. نیازهای اساسی تر
5. شناسایی اهداف
6. تعیین بودجه و اعتبار (چقدر و چه گونه برای فن آوری آموزش و بقیه هزینه ها پرداخت کنیم)
7. پرورش تیم متخصص (اصلاح و بهبود مداوم سیستم)
8. ارزشیابی برنامه ریزی فن آوری (ارزشیابی و تجدید نظر مداوم سیستم)
2 - 3 مدیریت آموزشی
یك برنامه آموزش از راه دور بطور عادی یك مدیریت مشخص دارد.
وظایف و مسئولیتهای مدیریت بشرح زیر است :
1- ارزیابی وجمع آوری مشخصات تك تك دانشجویان
2- اجرای برنامه های ابتكاری وگزارش گیری از این برنامه ها
3- بازاریابی و تلاش در جهت ترقی مجموعه و سیستم
4- بهبود و تجدید استخدام نیروی ماهرتر
5- ایجاد هماهنگی برای برنامه های كلاس
6- ثبت و ارزیابی مسائل مختلف
7- تست و كنترل فرآیندها
8- ارتقاء مطالب آموزشی
9- مدیریت اساتید
10- مدیریت با استفاده از اطلاعات مربوط به دانشجویان و برنامه های آنها
11- بهبود و ارزیابی اهداف و برنامه ها
هنگامی كه برنامه های آموزشی به سخترین مرحله خود می رسند زمان تشخیص دادن و تعیین توانایی های آموزگاران و اساتید است شناسایی اینكه چگونه آنها می توانند در چنین حالتهایی از عهده امر آموزش كارآمد برآیند یكی از وظایف مهم مدیریت می باشد.
با توجه به نوع آموزش از راه دور این مسئله می تواند بسیار متغیر باشد در این رابطه ارتباط دانشجو و استاد از اهمیت زیادی برخوردار است.
از دیگر وظایف مدیریت می توان موارد زیر را نام برد.

ذخیره ركوردها :
ثبت و ذخیره تمام مسائل ومواردی كه در فرآیند آموزش بوجـــــــود می آید. این مسائل می تواند هم به آموزش دهندگان مربوط باشد وهم به آمـــــــــوزش دیــده گان.
تعیین میانگین حضور روزانه :
یكی ازعوامل تعیین كننده درپیشرفت فرآیندآموزش تعیین حضور روزانه دانشجویان می باشد. برای برنامه های ابتكاری سالیانه كه معمولا توسط تیم كاركنان انجام می پذیرد تعیین و تشریح نسبت میزان یادگیرئ با میانگین حضور روزانه نقشی اساسی دارد.
مثالی از جمع آوری اطلاعات در این زمینه و نحوه تهیه فرمهای مربوطه در انتهای این پروژه آورده شده است .
جمع آوری فایلهای مربوط به دانشجویان :
تجربه نشان داده است كه در برنامه های آمورش از راه دور نیاز بیشتری به جمع آوری و ارزیابی اطلاعات مربوط به پیشرفت دانشجویان وجود دارد.این اطلاعات می تواند موارد زیر را در بر بگیرد.
1- شماره كارشناسایی
2- ثبت پیشرفت و حضور دانشجو و میزان دستیابی مطلوب به اهداف مورد نظر
3- كپی فرم ثبت نام
4- پرونده مربوط به نتیجه امتحانات قبل و بعد از یك دوره آموزشی
5- نمونه گیری از كارایی دانشجو در اولین نه ساعت آمورش
6- تهیه نسخه اضافی از مكاتبات بین دانشجویان و كاركنان
7- جمع آوری و بازبینی نتایج امتحانات و تكالیفی كه قبلا بازبینی نشده است
بعلت اینكه هنوز بسیاری از اساتید و سیاستگذاران نسبت به آموزش و یادگیری از راه دور دچار شك هستند دقت در جمع آوری اطلاعات بالا بطورصحیح و درست برای ارائه یكی از وظایف اساسی مدیریت می باشد و در برنامه ریزی ها توصیه می شود
البته لازم به ذكر است كه موارد بالا تا حدی قابل تغییر است و به سیاستها و نگرشهای طراحان اصلی بستگی دارد.
فصل چهارم : طراحی آموزش از راه دور
1 - 4 زیر ساختهای آموزش مجازی
1 - 1 - 4 بررسی یک نمونه زیرساخت نرم افزاری
2 - 4 عناصر طراحی
3 - 4 حركتهای ساختاری
4 - 4 حمایت از نوآوری ها
5 - 4 ایجاد مطالب برای آموزش از راه دور
6 - 4 اهمیت نقش فن آوری در مقوله طراحی

فصل چهارم : طراحی آموزش الکترونیکی
1 - 4 زیر ساختهای آموزش از راه دور
بدون در نظر گرفتن زیرساختهای آموزش مجازی و اهداف آن، نمی توان به پیاده سازی و اثربخشی آن امیدوار بود. لازم است قبل از هر گونه تصمیم گیری، این زیر ساختارها را شناسایی و سپس نسبت به پیاده سازی آن در راستای اهداف آموزش مجازی اقدام نمود.
بحث آموزش مجازی در ایران جزو بحثهای روز است و اکثر صاحب نظران در این باره اظهار نظر می کنند. اما در مورد آموزش مجازی اگر بخواهیم اصولی به آن بپردازیم باید به یک سری نکات که زیر ساختهای آن هستند توجه کنیم، این زیر ساختها عبارتند از:
1- زیر ساختهای "مخابراتی" که هر چند در ایران امکانات مخابراتی مطلوب نیست ولی با ورود تکنولوژیهای نوین در آینده نزدیک این ضعف برطرف خواهد شد و به احتمال قوی این بخش جلوتر از سایر بخشهای آموزش مجازی خواهد بود ولی متاسفانه در حال حاظر اساس کار آموزش مجازی را بر همین نکته یعنی تهیه سخت افزار و ایجاد ارتباطات مخابراتی گذاشته اند.
2- دومین مسئله " فنون همکاری" و یکی از مهمترین زیر ساختها است. این مبحثی است که اروپائیها خود حتی بیشتر از مفاد آموزشی روی آن تاکید دارند. به عنوان مثال فردی که پشت کامپیوتر نشسته و از طریق اینترنت در رشته ای دکترا گرفته است یعنی فردی که ارتباطات اجتماعی نداشته چگونه میتواند فردا مدیر موسسه یا سازمانی شود که 30 یا 40 نفر کارمند دارد و آن را هدایت و رهبری کند. "فنون همکاری" حتی در بخش مطالعات دسته جمعی و همکاری روی متون در درسها هم مطرح است.
3- نکته بعدی " مفاد آموزشی" است. مفاد آموزشی در آموزش مجازی با آموزش سنتی کاملا متفاوت است و با همین مفاد اگر بخواهیم آموزش مجازی راه بیندازیم اشتباه محض خواهد بود. مفهوم آموزش مجازی، تنها تبدیل متون درسی سنتی به متون کامپیوتری نیست، در آموزش مجازی 40 یا 50 درصد متن آموزشی از طریق استاد ارائه میشود و بقیه درس از طریق همکاری و ارتباط دانشجویان تعیین و تدوین میشود یعنی موضوع اصلی را استاد میگوید و بقیه موارد از طریق ایده ها، کارها، پژوهشها و تحقیقهای خود دانشجویان تکمیل میشود. بر همین اساس اینجا بار دیگر بحث "فنون همکاری" مطرح میشود. اگر دانشجویان با یکدیگر همکاری نداشته باشند آموزش مجازی موفق نخواهد بود. در حال حاظر یکی از مشکلات ما در دانشگاهها همین است که کارهای پژوهشی بسیار کم صورت میگیرد و موفقیتهایی هم که صورت گرفته، بیشتر صورت گرفته است. در آموزش مجازی بخش اصلی مبحث مطرح شده در کلاس را دانشجویان تعیین میکنند به طوری که به عنوان مثال مباحث صورت گرفته یا تحقیقها و پروژه های انجام شده روی یک واحد درسی در ترمهای بعدی متفاوت است.
به روز آوری اطلاعات
اطلاعات و مباحث انجام شده کاملا به روز و بر اساس ابداعات واکتشافات صورت گرفته است یا پیشرفتهایی که در آن زمینه به وجود آمده خواهد بود. بدین ترتیب گروههای تحصیلی با هم متفاوت خواهند بود، به عنوان مثال در درسی مثل کامپیوتر شاید گروهی علا قمند به کار در زمینه نرم افزار، عده ای سخت افزار و عده ای در زمینه "دادهها" باشند. بنابر این مفاد آموزشی نیز کاملا متفاوت خواهد بود.
هدف آموزش مجازی، تبدیل آموزش سنتی به مجازی نیست بلکه آموزشهای تخصصی با شیوه های مدرن است. شعار آموزش مجازی آموزش برای همه کس و برای همه سنین است. ما باید ببینیم امکان ارائه چه چیزهایی از طریق آموزش سنتی وجود ندارد که آنها را از طریق آموزش مجازی ارائه کنیم. ما باید از امکانات در جهت بهبود، نه جایگزین کردن آنها استفاده کنیم.
بعضی از کشورها که مشکل کمبود دانشجو دارند آموزش مجازی را جایگزین آموزش سنتی کرده اند، چون مقرون به صرفه نخواهد بود برای درسی با دو نفر در یک منطقه کلاس دایر کنند و استاد بفرستند، اما در ایران ما مشکل تراکم دانشجو داریم و با اعزام یک استاد پروازی به دورترین نقطه، امکان تشکیل کلاس با ظرفیت کامل هست. پس ما نباید آموزش مجازی در ایران را از روی آموزش مجازی کشورهای غربی کپی برداری کنیم، چون هدف ما متفاوت از هدف آنهاست.
هدف آموزش مجازی در ایران باید روی دروس و رشته هایی متمرکز شود که امکاناتمان کمتر است و یا سیستم آموزش سنتی ما جوابگو نیست.
سایر کاربردها
در خصوص سایر کاربردهای آموزش مجازی ما حتی میتوانیم برای افزایش مهارت کارمندان و کارگران از این شیوه استفاده کنیم و آموزشهای خاصی را برای شاغلین در سازمانها، برای به روز کردن اطلاعات و مهارتهایشان ارائه دهیم. الان تلاش میشود ارتباط از طریق کامپیوتر افزایش یابد یعنی کتابی که قیمتش 2000 تومان است روی کامپیوتر گذاشته اند و دانشجو مجبور است برای Download کردن آن از طریق اینترنت 4000 تومان پول بدهد. آموزش سنتی باید ادامه یابد، آموزش مجازی هرگز جایگزین آموزش سنتی نخواهد شد. به همین دلیل برای آموزش مجازی یا باید وزارتخانه جداگانه ای داشته باشیم یا این که آن را مستقیما در یک زیرشاخه مستقل زیر نظر "آموزش عالی" یا "IT" قرار دهیم، مثل دانشگاه پیام نور که مستقلا زیر نظر وزارت آموزش عالی کار میکند.
شیوه های جذب دانشجو
در مورد شیوه های جذب دانشجو در دانشگاههای مجازی باید از پایه شروع کرد، یعنی دانشجو

لینک کمکی